كارگاه هجدهمين اجلاس سراسری نماز با عنوان «مسجد و جوانان» 30 شهريورماه در نيك‌شهر برگزار شد.

به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) در نيك‌شهر، اين كارگاه با همكاری جمعی از كارشناسان فرهنگی از ادارات، مساجد، هيئت‌های مذهبی، تشكل‌های غيردولتی و با نظارت حجت‌الاسلام «احمد لطفيان‌سرگزی» امام جمعه نيك‌شهر بر گزار شد.

در اين جلسه پيشنهادهايی در زمينه توسعه فرهنگ نماز در بين جوانان و نوجوانان در مسجد مطرح شد كه اين پيشنهادها عبارتند از: ارتباط عاطفی و صميمی بيشتر متوليان مسجد با جوانان، استفاده از هنر روز و فن‌آوری رايانه‌ای در برنامه‌های فرهنگی مسجد، ائمه‌جماعات و هيئت امناء و مسئولان بسيج بايد مردم‌گرا، خوش‌خلق، مجرب، با نشاط و صبور باشند و حرف و عملشان يكی باشد، حضور متوليان مسجد در مركز تجمع جوانان بيشتر و پررنگ‌تر شود، صوت خوش نماز و عدم طولانی شدن برنامه‌های مسجد، نظافت و بهداشت مسجد، تبيين اصول و فروع دين به شيوه و بيان جذاب و مناسب به زبان روز و قالب هنر برای نسل نو و اينكه از گناهكار قلمداد كردن جوانان در مجامع عمومی خودداری شود زيرا كارايی ندارد.

از ديگر پيشنهادهای مطرح شده در اين كارگاه می‌توان به بيان اهميت نماز و تأثير نماز در زندگی و موفقيت‌های اجتماعی آنان، برای افكار جوانان احترام قائل شويم و با شيوه اصلاح‌طلبانه و دوستانه و غيرمستقيم و گفت‌وگوی صميمانه به صورت تدريجی نظرات آنان را اصلاح كنيم، از نسل نو در امر اجرای برنامه‌های مسجد و نماز جماعت به صورت مشاركتی بهره گرفته شود، از پيشتازان و افراد فعال محله در همه رشته‌های تحصيلی و نظامی در مسجد تجليل شود، برای تشويق و ترغيب جوانان به امر نماز اول خانواده‌ها با فرهنگ نماز آشنا كنيم و از چيستی و چرايی نماز بيشتر صحبت شود تا چگونگی آن، استفاده از روش چهره به چهره در جذب افراد بسيار اهميت دارد و اصلا اجبار يا تهديد نباشد، نسل نو منتظر تشويق و ترغيب هستند از اين روش در حد متعادل استفاده شود، با تيپ ظاهری جوان نبايد سخت‌گيری كرد بايد به آنان فرصت داد تا به مروز زمان بهتر شوند.

همچنين در اين كارگاه مطرح شد: گاهی نماز مسجد به پارك‌های مجاور هم كشيده شود، مسجد بايد حتی با مهد كودك‌ها و مدارس ابتدايی بيشتر سرمايه‌گذاری كند، از همه سلايق و تفكرات سالم و حتی بانوان و نوجوانان نيز در عضويت كميته‌های فرهنگی مسجد بهره گرفته شود، زندگينامه مراجع و بزرگان دين و عرفا و اولياء به خصوص دوران نوجوانی و جوانی آنها به صورت مشخص در اختيار نسل نو قرار گيرد يعنی الگوهای خوب بومی و هم محله مثل شهيدان، جانبازان، رزمندگان، نخبگان علمی معرفی شوند، از شيوه تبليغی غيرمستقيم برای نماز در نزد نسل نو استفاده شود كه تأثير آن بيشتر است به خصوص تشريح بركات دنيوی عبادات، توجه به خواسته‌های درست جوانان، احترام گذاشتن به نظرات و ديدگاه‌های آنان، مشورت با جوانان، برگزاری جلسات آموزشی نماز برای خانواده در مسجد به صورت كارگاه آموزش و پرسش و پاسخ و برنامه‌ای تنظيم شود تا در هر منزل و خانواده يا هر چند خانواده و كوچك يك نفر رابط با مسجد محل باشد.

همچنين مطرح شد: از فرهنگيان و معتمدين محل به ويژه معلمين ورزش كه ارتباط مناسبی با نسل نو دارند در امر نماز استفاده شود، به جای صحبت كردن و شعار دادن و سخنرانی الان زمان عمل است بايد عمل شود، برگزاری مسابقات كتابخوانی، انشاء‌نويسی و .... برای نسل نو و ممتازين مدارس و دانشگاه‌ها معرفی شوند، تفهيم اين باور به خانواده‌ها كه رزق و روزی در توجه به دين است سخنرانی‌ها در مسجد بعد از دو نماز باشد نه در بين دو نماز، آيات و احاديث مربوط به اهميت و ثواب مسجد به عنوان خانه خدا در قالب شعر، نمايش، گفت‌وگوی علمی تبليغ شود، تربيت بانوان حوزوی برای ايجاد ارتباط با زنان خانه‌دار كه البته از طريق هيئت‌های مذهبی خانگی و شبكه بهداشت و نهضت سواد آموزی هم می‌شود اقدام كرد، داشتن مراسم ملی و مذهبی در طول هفته در مساجد، اگر امام جماعت مسافرت رفت در مسجد جايگزين داشته باشد.

در ادامه اين كارگاه كارشناسان طرح‌های ارائه دادند از جمله اينكه ارسال بسته‌های آموزشی و نامه و بروشور در مناسبت‌ها به درب منزل افراد محله و برگزاری مسابقات پخش اذان حلقومی در محله‌ها، پرورش روح تعاون در مردم، مبارزه با فرهنگ تظاهر و ريا، حضور ائمه‌جمعه شخصيت‌ها در مساجد و مدارس، آراستگی نمازخانه‌های مساجد، هميشه پارچه‌های سياه نصب نباشد، حتی ادارات و مراكز همجوار مسجد به جای نمازخانه مستقل در مسجد محل نماز بخوانند و جلسات درس اخلاق راه‌اندازی شود، متوليان مسجد نبايد وابسته به خانه‌های مجلل خودروهای مدل بالا و تشريفات تمايل نشان دهند.

در ادامه اين جلسات به موانع و آسيب‌هايی از جمله نبود هيئت امنای فعال در مساجد و ايجاد فاصله بين روحانيون و جوانان، عدم تأمين بودجه برای مساجد از طرف مسئولان و دور بودن مسجد از محل سكونت، اشتغال خانواده‌ها كه چند شغله‌اند به امور دنيوی و مالی كه بيشترين انرژی صرف تأمين معاش می‌شود، پخش برنامه‌های جذاب صدا و سيما در وقت نماز، قفل بودن درب بعضی از مساجد در غير از وقت نماز و عدم توجه به سيستم صوت سرمايی و گرمايی مسجد، عدم اطلاع و آشنايی جوانان از آثار و بركات نماز در زندگی فردی و اجتماعی و مزاحمت بلندگوهای مسجد برای مراسم عزا و ختم، گسترش فرهنگ ماهواره در منازل و شب‌نشينی‌ها باعث ايجاد رخوت و سستی در رفتن به مسجد می‌شود.

همچنين از ديگر آسيب‌های مطرح شده در اين كارگاه می‌توان به عدم تأمين وسيله اياب و ذهاب برای امام جماعت يا نبود خانه عالم در بعضی محله‌ها و گزينش متوليان مساجد، روحيه تنبلی در بعضی مردم بايد به رويه تلاش تغيير يابد و (تبليغات مسموم‌كننده و برخورد بد بعضی نمازخوان‌ها هم بی‌تأثير نيست)، گرايش به مال‌اندوزی و داشتن ديد اقتصادی، دنياطلبی، غوطه‌ور شدن در مسائل مادی، ضعف ايمانی و اعتقادی و ترك امر به معروف و نهی از منكر فرهنگ‌سازی، سرمايه‌گذاری، برنامه‌ريزی، تبليغات، وجود فسادهای اجتماعی در مجامع عمومی موجب تأثيرگذاری شده است، از نقش مادران و بانوان و بچه‌ها در مسجد غفلت شده است و واگذاری كارها و امور به آنها كم و محدود شده و كارها سنتی و قديمی است، بررسی اينكه آيا مشكلات خانوادگی، مالی، مسكن و كار می‌تواند بهانه‌ای شود برای عدم حضور در مسجد و آيا توجيه خوبی است و نقش موازی‌كاری دستگاه‌های مسئول و مرتبط با مساجد.

 آخرين جلسه از گفتمان دينی با عنوان «آثار و بركات طرح قرآن چهره به چهره» با حضور جمعی از دانشجويان طلاب و دانش‌آموزان شركت‌كننده در مسابقات كشوری تأليف كتاب نماز، 17 شهريورماه به همت كانون نويسندگان نماز در قم برگزار شد.

حجت‌الاسلام‌  «محمود لطفيان سرگزی» كارشناس فرهنگی و آموزش ستاد اقامه نماز استان قم طی سخنانی با معرفی طرح تبليغی چهره به چهره استاد محسن قرائتی افزود: از جمله بركات جلسات گفت‌وگوی خصوصی با جوانان و ديدار غيررسمی، حضوری و چهره به چهره به آنها اين است كه از نظر انقلابی اكثر جوانانی كه در ايام جنگ به جبهه رفته و كشور را از چنگ تصرف دشمن درآوردند بچه‌های اين جلسات و مسجد بودند، از نظر مديريتی نيز اكثر كسانی كه بعد از سقوط شاه مسئول اجرايی در كشور شدند كسانی بودند كه جوانی و نوجوانی خود را در اين گونه جلسات گذرانده بودند.

وی ادامه داد: از نظر خدماتی اكثر كمك‌هايی كه به طبقه محروم، فقيران و آبرومندان می‌شود در اين جلسات است و از نظر اقتصادی و علمی صدها صندوق قرض‌الحسنه، دانشمندان و علمای بزرگ از همين جلسات برخاسته‌اند. اگر اين جلسات چهره به چهره خوب، پرجاذبه، با محتوا و ساده برگزار شود می‌تواند بسياری از نيازها و كمبودهای فكری، علمی، روحی، تفريحی، اخلاقی، عبادی، سياسی، انقلابی و اجتماعی نسل امروز را برطرف و جبران كند.

لطفيان ادامه داد: بهتر است ابتدا از مراكز عمومی مثل مساجد، مدارس، دانشگاه، حسينيه و ... رايگان استفاده شود، تجربيات و توفيقات اين جلسات جمع‌آوری و به ديگران عرضه شود، كتاب‌های مفيد اما مفصل و قطور تلخيص شود حتی به صورت بروشور درآيد تا همه استفاده كنند. جلسات بايد سطح‌بندی شود. برای نوجوانان قصه‌ها، خاطرات برای جوانان تمثيل، استدلال و پاسخ به شبهات طرح شود و در تمام بهره‌گيری‌ها محوريت دينی و قرآنی و اهل بيت (ع) همراه با اخلاص و سلامتی روح برپاكنندگان، شرط اصلی باشد. اگر خدا اراده كند اين طرح نهضتی است كه توطئه‌های فكری و اخلاقی دشمن را خنثی و نسل نو را از انواع انحرافات بيمه كند.

مديركانون نويسندگان نماز استان قم ادامه داد: بحمدالله جلسات كلاس‌ها و انجمن‌ها و هيئت‌های فراوانی در كشور ما وجود دارد اما تفاوت اين جلسات چهره به چهره با ساير جلسات در اين است كه در اين جلسات از جوانان و نوجوانان كه كمتر به جلسات ديگر می‌روند دعوت خصوصی می‌شود آن هم در جلساتی كوتاه، متنوع و ساده. در اين جلسات خصوصی و چند نفری و خودمانی امكان و جرأت اظهارنظر برای همه وجود دارد و در طول سال داير است و گردانندگان اين جلسات افراد تحصيلكرده و علاقه‌مند به كار هستند كه سوز و سواد و سليقه دارند. در اين جلسات هيچ‌گونه خط سياسی حاكم نبوده و جلسات در اختيار حزب و گروه خاصی نخواهد بود.

كارشناس مركز تربيت و دفتر اسلامی حوزه علميه قم افزود: برای هر سطح و گروهی آ‌يه‌ای مناسب آن گروه كوتاه از تفيسر نور استاد قرائتی تفسير شود.

لطفيان سرگزی خاطرنشان كرد: در اين طرح چهره به چهره مواردی بايد رعايت شود تا برنامه‌ها در چارچوب برنامه‌های قرآن و اهل بيت (ع) و نظر مراجع عظام تقليد اداره شود و از تمام حركاتی كه همراه شناخته شده دور باشد. حفظ نظام جمهوری اسلامی و توجه به اركان آن ضروری است. تمام معتقدان و مومنان، دارای هرگونه گرايش سياسی با حفظ خط امام خمينی (ره) در اين راه يكسانند بايد به موازات دستگاه‌های رسمی به طور غيررسمی و با شيوه‌های مردمی‌تر و آزادتر برای جلب و جذب نسل نو به ارزش‌های اصيل دينی تلاش‌های ديگر را آغاز كرد.

وی در پايان افزود: جلسات مذهبی قبل از انقلاب كه توسط افراد دلسوز و ارزشی در مساجد و منازل تشكيل می‌شد خاطرات خوشی را در ذهن‌ها تداعی می‌كند ممكن است علاقه به ارزش‌ها ما را به عجله وادار كند، ولی توجه به ماهيت ارزش‌ها، چاره‌انديشی عميق‌تر را ضروی می‌كند نكته مهم در اجرای طرح لزوم برنامه‌ريزی دقيق و اقدام حكيمانه است ضمن اينكه نبايد بدون دلايل كافی كارها را عقب انداخت از تعجيل ناروا نيز بايد پرهيز كرد.

همايش «سيمای تربيتی سوره ناس» روز گذشته 23 شهريورماه در مسجد اعظم حرم مطهر حضرت معصومه (س) با حضور جمعی از جوانان و خانواده‌های عضو پايگاه‌های بسيج و عضو جمعيت هلال احمر برگزار شد.

در اين مراسم حجت‌الاسلام «محمود لطفيان سرگزی» كارشناس فرهنگی و آموزش ستاد اقامه نماز اظهار كرد: قرآن كريم به عنوان هدايت مردم به بهترين راه به سوی سعادت هر دو جهان نازل شده و بدون هيچ شكی موجب هدايت اهل تقوی و پرهيزگاری است.

وی ادامه داد: قرآن طبق آيه 29 سوره محمد (س) همه مردم را امر به تدبر در آيات خود كرده و كسانی را كه در آيات تدبر نمی‌كنند توبيخ و سرزنش می‌‌كند. قرآن محكم‌ترين سند دينی ماست كه مورد اتفاق تمام فرقه‌ها بوده و تمسك به قرآن و ولايت تنها راه نجات و عامل وحدت است. ما مخلوق خدا هستيم و بايد نامه خالق را بخوانيم و عمل كنيم. كدام فرزند وصيت پدرش را نخوانده و بی‌تفاوت می‌گذارد.

لطفيان يادآور شد: قرآن نور است و كسی كه هدفش بيرون بردن خود و جامعه از ظلمات به نور باشد نمی‌تواند با نور قرآن مأنوس نباشد و تدبر در قرآن و تلاوت آن را بعد از ماه مبارك نيز ادامه ندهد.

وی با اشاره به روزهای پايانی ماه مبارك رمضان با معرفی چند دعا از صحيفه سجاديه افزود: گفتن كلمه «اعوذ» برای نجات از خطرات كافی نيست، بلكه بايد در عمل نيز از عوامل خطرساز دوری كنيم، كسی كه می‌گويد «اعوذ بالله» بايد در عمل نيز از سرچشمه‌های فساد دوری ‌كند. در سوره ناس چون وسوسه درون روح و قلب انسان جای می‌گيرد و با ايمان و عقل و فكر بازی می‌كند سه بار نام خداوند ياد شده رب‌الناس، ملك‌الناس، اله الناس خدا از بهترين مربی مالك و معبود ماست.

مديركانون نويسنگان نماز استان قم ادامه داد: حالا كه خدا «رب‌الناس» است پس شيوه تربيتی ديگران را نپذيريم. حالا كه «ملك‌الناس» است پس خود را برده ديگران قرار ندهيم و حالا كه «اله‌الناس» است پس به غير او دل نبنديم و اين تفكر و اعتقاد بهترين وسيله پناهندگی از وسوسه است. تطميع‌ها و وعده‌ها امروز و فردا كردن‌ها از جمله راه‌های وسوسه است. البته نه به شكل سلطه، القای فكر به در ذهن‌ها می‌كند كه بايد به خدا پناه برد، بدون استمداد از خدا و اهل بيت(ع) و ولايت امكان مبارزه با بدی‌ها مقدور نيست.

 نشست علمی «تبيين طرح قرآنی چهره به چهره و شيوه اجرای آن»، اول شهريورماه با حضور جمعی از اعضای كانون نويسندگان نماز و مؤسسه سيمای نيايش در قم برگزار شد.

به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) در قم، حجت‌الاسلام ‌والمسلمين «محمود لطفيان سرگزی» كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز با اشاره به فرمايش مقام معظم رهبری مدظله العالی كه فرمودند: «خدای متعال يك رازی در مواجهه رو به رو شدن دو انسان با يكديگر قرار داده كه نمی‌دانيم چيست، اما هست و اينكه يك معلم و يك مربی با مخاطب خود در يك جلسه می‌نشيند و با او حرف می‌زند كه اين صورت او را می‌بيند و صدای او را بی‌واسطه می‌شنود و او به مخاطب خود رو می‌كند و با او حرف می‌زند اين يك اثری دارد كه در هيچ ابزار هنری ديگر نيست»، گفت: بايد بدانيم كه رسالت و مسئوليت ما در اين جهان چيست و آيا به آن عمل كرده‌ايم يا نه. رسالت و مسئوليت ما در برابر آفريدگار و نعمت‌های بی‌پايان او و در برابر پيامبران، امامان، عالمان، مربيان، نياكان و در برابر محرومان، مستضعفان، شهيدان و خطراتی كه نسل آينده را تهديد می‌كند و در برابر جهان اسلام، در برابر طبيعت و در برابر جبران غفلت‌های گذشته چيست.

وی ادامه داد: در ميان غفلت‌ها آن چه از همه مهمتر است طبق فرموده قرآن، غفلت از آفريدگار، غفلت از حساب معاد، غفلت از دستورالعمل و هشدارها، غفلت از آينده و نسل خود و غفلت از استعدادها و امكانات است.

مدير كانون نويسندگان نماز استان قم اظهار كرد: دنيای امروز با پيشرفت تكنولوژی و وسايل آموزشی، بهره‌گيری از تجربيات و ابتكارات، استفاده از رايانه و اينترنت و صداوسيما توان آموزشی را بالا برده است؟ اما اين رشد علمی آيا ما را به اهداف معنوی رسانده يا نه؟ جای تأمل دارد و آيا رابطه نسل ما با خدا و پيامبر (ص) با قرآن و نهج‌البلاغه و صحيفه سجاديه و اهل بيت(ع)، با والدين و استاد، با انقلاب و علما و شهدا بيشتر شده يا كمتر؟ كه باز هم جای تأمل دارد.

لطفيان سرگزی تصريح كرد: تقويت نگرش‌ها، باورها و رفتارهای دينی و معنادار كردن زندگی جوانان در پرتوی جهان دينی اسلامی هدف اصلی ماست. محتوای جلسه قرآن كريم، كه در هر جلسه آيه يا آياتی در ارتباط با مسائل عينی زندگی از تفسير نور استاد محسن قرائتی ترجيحا سوره‌های كوچك قرآن جزء 30 مورد بررسی قرار می‌گيرد.

وی در ادامه به روش‌های آموزش اشاره كرد و گفت: در آموزش بايد از احاديث (از ائمه‌اطهار (ع) احاديثی كوتاه و كاربردی انتخاب و توضيح مختصر داده شود)، سيره صالحان (شيوه زندگی بزرگان دينی اعم از ائمه و يا بزرگان دينی و شهدا و علماء و مراجع عظام تقليد طرح می‌شود)، موضوعات و مسائل روز( بعضی موضوعات كه در جامعه مطرح هستند و يا شبهاتی ايجاد كرده‌اند بررسی شود مثلا مطالعه خطبه‌های ائمه‌جمعه سراسر كشور كه روزهای شنبه در روزنامه‌ها چاپ می‌شود) و اخبار و اطلاعات( بعضی خبرها و اطلاعات كه دانستن آنها هوشياری جوانان را زيادتر می‌كند طرح شود) اشاره كرد.

وی در پاسخ به سئوالی در مورد شيوه اداره جلسات افزود: تجربه نشان می‌دهد كه نحوه اجرا و شيوه طرح موضوعات در جذب و يا دفع مخاطب تأثير زيادی دارد لذا بهتر است ارائه مطالب كوتاه و فرصت سئوال و نقد و بررسی به حضار داده شود، با همه مطالب و افراد با سعه‌صدر و اخلاق اسلامی برخورد شود و گفت‌وگوها اقناعی باشد.

لطفيان تصريح كرد: اگر موضوعی به اندازه كافی مخاطب را قانع نكرد در جلسه بعدی مورد بررسی بيشتر با نظارت يك اسلام‌شناش قرار گيرد. حتی‌الامكان جلسات با طرح نكات فرح‌بخش و خنده‌آور و با نشاط باشد. از مخاطبان خواسته شود كه اگر مطلبی برای ارائه در جلسات دارند آماده و طبق برنامه طرح كنند. اين كار حس همكاری را در افراد افزايش می‌دهد.

كارشناس مركز تربيت مربی و دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم خاطرنشان كرد: برای جذب مخاطب بايد جوان و نياز‌هايش را شناخت. ما بايد به سراغ مخاطب برويم و رسول گرامی اسلام طبيب دوار بود كه برای رشد و اعتلای مردم خود به سراغشان می‌رفت. جلسات محدود به قشر و گروه خاص نباشد و همه علاقه‌مندان شركت كنند و در هر فرصتی حتی در بازی تفريح و سرگرمی می‌شود يك مثل و نكته زيبای دينی با لطفيه، شعر و معما و ضرب‌المثل مطرح كرد، پذيرايی ساده و بدون تشريفات باشد تا افراد با رغبت‌ شركت كنند.

 كارگاه آموزشی «روش مطالعه» ويژه اعضای كانون نويسندگان نماز نهم خردادماه با حضور حجت‌الاسلام‌ والمسلمين «محمود لطفيان‌سرگزی» در قم برگزار شد.

 در اين كارگاه آموزشی حجت‌الاسلام‌  «محمود لطفيان‌سرگزی» با اشاره به اينكه با همه گسترش و تنوع و جاذبه‌هايی كه در كتابخوانی بخش عمده‌ای از اوقات بسياری را به خود اختصاص داده است و كتاب و مطالعه جايگاه خود را داراست، مطالعه خوراك روح و فكر انسان است و كتاب سفره‌ای است كه غذاهای گوناگون را در اختيار خواننده می‌گذارد، نويسندگان نيز به صورت توليدكننده يا عامل تهيه و توزيع و عرضه فرآورده‌های فكری در اين ميان سهمی از مطالعه درمان خستگی‌های روحی است و گامی است جهت جلوگيری از هدر رفتن فرصت‌ها.

كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان قم ادامه داد: هدف از مطالعه، فراگيری و به خاطرسپاری است، نسبت به موضوعات و كتب بايد اهم و مهم كنيد. به تعبير قرآن كريم اگر نمی‌دانيد از صاحبان ذكر و دانش بپرسيد. كتابخانه كمتر از داروخانه نيست. تأثير مطالعه هم بيش از قرص و كپسول و گياهان دارويی است. تا مطالعه انسان از روی برنامه و هدف مشخص نباشد بازدهی لازم و مطلوب را نخواهد داشت. احساس نياز عامل مهمی در كشاندن افراد به امر مطالعه است معرفی كتاب‌های متناسب با ذوق و علاقه و سن و معلومات می‌تواند به اين شوق كمك كند و عدم مراعات اين تناسب گاهی موجب انزجار و زدگی افراد از كتاب برای هميشه می‌شود.

لطفيان با اشاره به اينكه برای مفيدتر كردن مطالعه تمركز حواس، خلاصه‌نويسی، تندخوانی، يادداشت‌برداری و طرح سئوال، فكر روی مطالب، توجه به كيفيت مطالعه نه كميت مهم است، افزود: خوب خواندن، خوب فهميدن، خوب به خاطر سپردن، خوب به كار بستن مهم است چه خواندن و چگونه خواندن مهمتر از چه مقدار خواندن است كه بر وقت مسلط شود. گرفتارترين و پركارترين افراد همه با برنامه‌ريزی برای مطالعه وقت پيدا می‌كنند چرا كه گفته‌اند تقسيم وقت باعث وسعت بخشيدن است، فرصت پيش آمدنی نيست. پيش آوردنی است كسانی كه كار امروز را به فردا می‌افكنند كار فردا را هم به پس فردا خواهند انداخت.

مدير كانون نويسندگان نماز در ادامه بحث گروهی پس از شنيدن نظرات سرگروه‌ها يادآور شد: برای تمركز فكر به عوامل درونی مثل غم، غصه، فكر، تشويق، اضطراب، نگرانی، كثرت مشاغل، عشق و محبت‌های كاذب، بی‌نظمی و عوامل بيرونی مثل گرما و سرما، سر و صدا، بازی كودكان و پخش فيلم جذاب مهم است.

وی گفت: برخورد سئوالی با كتاب و مباحث آن و جدی گرفتن مطالعه و احساس نياز به آن خيلی اهميت دارد. منظور از برخورد سئوالی با كتاب اين است كه هنگام مطالعه فرض كنيد نويسنده در مقابل شماست و می‌خواهيد با او درباره مسئله صحبت كنيد و سئوالات ذهنی خود را از او بپرسيد. اين حالت هم تمركز فكری می‌آورد و هم به فهم بهتر كمك می‌كند و هم ذهن را پوياتر می‌سازد. بازگو كردن مطالب مطالعه شده برای ديگران يا برای خودش به تنهايی به صورت مخاطب فرضی كه در حوزه‌های علميه طلاب مرسوم است اين امتياز را دارد و در واقع بازگو كردن مجدد درس هم برای مباحثه است كه بيشتر در حافظه بماند و هم انسان قدرت تدريس پيدا می‌كند.

لطفيان اظهار كرد: مطالعه گروهی با تشكيل هسته‌های مطالعاتی، هم روحيه كار جمعی و فعاليت مشترك را افزايش می‌دهد و هم برخورد آرا و افكار، فهم عميق‌تر مطالب كتاب را باعث می‌شود.

وی در پايان ضمن ارائه كار عملی به اعضای گروه تصريح كرد: از جمله آفات مطالعه نبود علاقه و انگيزه در مطالعه، دلزدگی و دلسردی از مطالعه گسسته از عمل و نامناسب، هضم نكردن صحيح مطالب در حيرت و سرگردانی، غرور كه فكر می‌كند همه قله‌ها را فتح كرده است، به رخ كشيدن معلومات و ايجاد شخصيت كاذب است. بنابراين كتاب بهترين دوست خاموش است. دوست خاموش را ما بايد به حرف بياوريد آزرده‌اش نكنيم. بی‌اعتنايی نكنيم، فقط دكور خانه و زينت طاقچه نباشد، انسان بی‌مطالعه مانند افراد بدون دوست هستند.

لطفيان همچنين اظهار كرد: تشخيص دوست و دشمن و كتاب خوب و بد لازم است، انحصارطلبی هم خوب نيست، اگر كتاب خوبی داريم به ديگران امانت بدهيم بخوانند در حالت عجله و بی‌حوصلگی، خستگی و كوفتگی و تشويق خاطر كتاب بخواند، بهتر است قبل از مطالعه با وضو رو به قبله باشيد و به قصد قربت و عبادت مطالعه كنيد تا مؤثر باشد.

 سومين نشست كارشناسی درخصوص حضور روحانيون در مدارس و مراكز علمی استان قم روز گذشته 10 خردادماه در سالن جلسات اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی اين استان برگزار شد.

در اين جلسه «اسماعيلی» از حوزه علميه، «صحفی» از شورای مركزی ائمه‌جماعات، «هاشمی» مشاور استاندار قم، «نجاريان‌زاده» از سازمان نتبليغات اسلامی، «شاكری» از نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه پرديس قم، «منصوری» از دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه، «سعيد روحانی» از كانون‌های فرهنگی هنری مساجد، «لطفيان‌سرگزی» از ستاد اقامه نماز استان، «حمزه‌ای» از معاونت پرورشی سازمان آموزش‌وپرورش استان‌ها و «صانعی» از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی حضور داشتند و به بيان ديدگاه‌های خود در اين زمينه پرداختند.

از جمله اين پيشنهادات و مطالب مطرح شده عبارت است از: شناسايی ميزان اثرگذاری روحانيون، بررسی عملكرد ائمه جماعات و تشكيل پرونده برای ائمه جماعات، برنامه‌ريزی برای حضور بيشتر دانش‌آموزان در نماز جمعه و برنامه‌ريزی برای حضور دانش‌آموزان جهت اقامه نماز در پيوست مراجع عظام تقليد و علما.

همچنين اعضای دبيرخانه شورای فرهنگ عمومی در مورد آسيب‌ها و راهكارها نحوه و ميزان حضور روحانيون در مدارس مواردی را پيشنهاد دادند كه بايد در جلسات بعدی مورد نقد و بررسی قرار گيرد.

پيشنهادت اين دبيرخانه در دو بخش مشكلات و موانع و پيشنهادت است كه مشكلات و موانع عبارتند از: وجود نداشتن اعتبارات كافی؛ مصوبه‌ای برای حضور روحانيون در دانشگاه‌های غيرانتفاعی؛ وجود نداشتن زمان كافی در مدارس برای نماز و بيان مسائل اعتقادی؛ وجود نداشتن دوره‌های اعتقادی و كلاس‌های مشاوره در مدارس و وجود دبيرخانه ثابت (جهت هماهنگی و تعامل بيشتر روحانيون)

همچنين تشكيل گروه مشاوران دينی در مدارس، تشكيل گروه پژوهشی در خصوص نيازمندی‌های مراكز آموزشی برای حضور روحانيون، هماهنگی اساسی دستگاه‌ها با يكديگر، تشكيل اتاق فكر و مركز پژوهشی برای راهكارهای مناسب و كارشناسی، آماده‌سازی طرح زمان‌بندی حضور روحانيون در مدارس كه شامل تمام مناطق آموزشی شود، كشف نخبگان علمی و تهيه طرح ويژه نخبگان، ارتباط بيشتر و هماهنگ‌تر مساجد و مدارس و به‌روز‌رسانی اطلاعات دينی و اعتقادی روحانيون مربتط و توجيه آنها نسبت به شبهات و شكيات مطرح در جامعه از پيشنهادت مطرح اين دبيرخانه است.

آموزش خانواده و والدين در مدارس، فرهنگ‌سازی از طريق رسانه‌های استانی و استفاده از مقوله هنر در اين زمينه، تشكيل اردوهای آموزشی ـ اعتقادی برای روحانيون و استفاده از مربيان با تجربه، استفاده از طرح‌های موفق ساير استانها در شهرستان‌ها(حلقه‌های معرفت)، تعيين قوانين خاص برای اعزام روحانيون به مراكز علمی و ايجاد دوره‌های آموزشی مناسب روحانيون مبلغ در اين مركز از ديگر طرح‌های پيشنهادی دبيرخانه شورای فرهن عمومی استان است كه همان‌طور كه گفته شد در جلسه بعد بررسی می‌شود.

 كارگاه آموزشی روش يادداشت‌برداری ويژه اعضای كانون نويسندگان نماز استان قم و مؤسسه سيمای نيايش، روز گذشته دهم خردادماه برگزار شد.

حجت‌الاسلام ‌ «محمود لطفيان سرگزی» كارشناس فرهنگی و آموزش ستاد اقامه نماز استان قم پس از تقسيم گروه‌ها و ارائه كار عملی و بحث و تبادل نظر اعضاء با اشاره به حديثی از پيامبر اسلام (ص) كه فرمودند«دانش را با نگارش، به بند بكشيد و نگهداريد» گفت: به حافظه انسان نمی‌توان اعتماد كرد هر دانشی كه روی كاغذ نيايد با مرور زمان از بين می‌رود. يادداشت، هم در كارهای پژوهشی كاربرد دارد، هم در مطالعات آزاد و شخصی، بزرگان گفته‌اند«دانش شكار است و نوشتن، دام و بند» بسياری اوقات، انسان مطالب سودمند می‌شنود می‌خواند كه اگر يادداشت نكند به مرور زمان از ياد می‌رود.

وی گفت: يادداشت‌برداری خود نوعی از مطالعه به شمار می‌رود. اين ذخيره‌سازی دانسته‌ها برای بهره‌برداری‌های بعدی بايد روی اصول و روش‌هايی باشد كه بيشترين كارايی و فايده را داشته باشد، انتخاب نوع كاغذ، عنوان‌گذاری، ذكر منبع، نحوه نگهداری برگه‌های يادداشت و قلم و خط مهم است هر يادداشت می‌تواند يك عنوان عام و يك موضوع خاص داشته باشد كه قابل تقسيم به عنوان‌های جزئی‌تر است، مثلا عقايد را می‌توان به پنج عنوان جزئی‌تر، خداشناسی، نبوت، امامت، عدل و معاد تقسيم كرد، معاد نيز خود مباحث ريزتری دارد مثل برپايی قيامت، اثبات معاد، تجسم اعمال، بهشت و جهنم، صراط، شفاعت، محاسبه اعمال و ... اينگونه است.

لطفيان تصريح كرد: بهتر است هم مطالعات موضوعی باشد و هم يادداشت‌ها طبق موضوع‌ها از هم تفكيك شده باشد.

مدير كانون نويسندگان نماز استان قم در ادامه جمع‌بندی اظهارات سرگروه‌ها را چنين برشمرد: نوشته‌های بی‌مدرك كه ماخذ و منبع آن دقيقا ذكر نشود، هر چند ارزشمند و مهم باشد فاقد ارزش و اعتبار سندی است مثل انسان‌های بی‌شناسنامه. همچنين مراجعه مجدد و كپی گرفتن مهم است، هميشه نوشته‌ها و آثار قلمی در معرض گم شدن، خراب شدن، به سرق رفتن و ... بوده است به همين جهت به جاست كه از يادداشت‌ها و دست‌نوشته‌هايی كه وقت و زحمت زيادی صرف تهيه آن شده است، نسخه ديگری هم تهيه كنيد تا اگر احياناً مفقود شد يا در حادثه‌ای از بين رفت محصول زحمات در جای ديگر و به صورت نسخه ديگر موجود باشد.

لطفيان افزود: از آنجا كه يادداشت‌ها گاهی تا ساليان دراز باقی می‌ماند و به عنوان منبع استفاده ديگری يا پايه تحقيقات و تاليفات نويسنده و محقق می‌شود، بايد در نگارش نكات و يادداشت مطالب اساسی و اصولی كار كرد يعنی به فكر آينده‌ای درازمدت بود، نه صرفا مقطعی گذرا و دم دستی. مخلوط كردن يادداشت‌ها چه به صورت برگه‌های مختلط يا دفترهايی كه حاوی هر نوع مطلب باشد خوب نيست.

وی ادامه داد: اگر مطلب از يك سخنرانی، سمينار، جلسه، درس، نوار، برنامه راديويی و تلويزيونی و... باشد می‌گويند تاريخ و محل آن و نام برنامه را دقيق بيان كنيد در ذكر ماخذ نيز تا می‌توان بايد از كد و علائم اختصاری استفاده كرد تا جای كمتری بگيرد مثلا به جای جلد و صفحه از «ج» و «ص» استفاده شود.

لطفيان در پايان گفت:آنچه در فيش‌ها يادداشت می‌شود يا عين عبارات منقول از ماخذ نقل قول مستقيم و يا مضمون و محتوا نقل قول تفسيری است.

همچنين در پايان درباره بهره‌گيری از سيستم ارتباطات و ربط دادن موضوعات به يكديگر و يافتن ارتباط‌ها بين مطلب و موضوعات توضيحاتی بيان شد.

 كارگاه آموزشی روش تحقيق ويژه اعضای كانون نويسندگان نماز استان قم روز گذشته 11 خردادماه برگزار شد.

 حجت‌الاسلام ‌«محمود لطفيان سرگزی» كارشناس فرهنگی و آموزش ستاد اقامه نماز استان قم پس از ادامه كار عملی و تقسيم گروه‌ها و بحث و تبادل‌نظر سرگروها با اشاره به اينكه تحقيق از ريشه «حق» است و «حق» يعنی آنچه كه درست و استوار و ثابت باشد، گفت: جستجوی منظم و تلاشی كه بر مبنای علم و استدلال و شواهد و منابع انجام می‌گيرد تا نظريه‌ای اثبات شود و نكته‌ای كشف و بيان شود «تحقيق» است.

مدير كانون نويسندگان نماز استان قم با اشاره به فرق تحقيق و تأليف و تحقيق ميدانی و كتابخانه‌ای در مورد روش تحقيق گفت: منظور از روش در تحقيق، ارائه مهارت‌ها و تجربه‌هايی است كه دستيابی به هدف را آسان‌تر و عملی‌تر می‌‌كند و با صرف وقت كمتر نتايج بيشتری به دست آيد.

وی ادامه داد: ابتدايی‌ترين كار، تعيين موضوع است محقق بايد قبل از شروع كار تحقيقی، بداند در جستجوی چيست و موضوع پژوهش و محدوده آن كدام است، سودمندی آن برای جامعه، مثمرثمر بودن و رفع نياز، قابل تحقيق بودن موضوع و ميزان منابع موجود و لوازم پژوهش، تا تحقيق او نيمه تمام نماند و محدود بودن دامنه موضوع به خصوص اگر محقق تازه كار است در انتخاب موضوع مهم است.

لطفيان با اشاره به ريزتر كردن عناوين موضوع، طرح تحقيقاتی كه بدانيم می‌خواهيم چه كنيم و با طی چه مراحلی به نتيجه‌گيری نزديك شويم، آشنايی با كارهای انجام شده قبلی، مأخذشناسی و كتاب‌های مرجع، كشف مرتبطات و شناسايی موضوعات مختلفی كه به هم مربوط می‌شوند، تفكر و انديشيدن، فيش‌برداری و يادداشت، تنظيم مجموعه يادداشت‌های تحقيقات از مسائل مهم مراحل مربوط به تحقيق در هر زمينه‌ا‌ی به صورت عام است.

وی در ادامه كارگاه يك كار عملی انجام شده توسط گروه‌ها را مورد بررسی قرار داده و گفت: انديشه انسان گنجينه سرشار و دست نخورده‌ای است و هرچه بيشتر از آن كار بكشند و به كار و فعاليت وادارند می‌تواند بازدهی افزون‌تری داشته باشد، اطلاعاتی برای كار تحقيق به كار می‌آيد كه اين اوصاف را داشته باشد، عميق، گسترده، مطمئن و كافی باشد و اطلاعات ما در فيش‌ها با سازمان‌يافته و شماره و كد و علامت باشد.

لطفيان با اشاره به تحقيق در متون به دو روش برخورد همراه با سئوال قبلی و برخورد آزاد گفت: در مجموع برخورد سئوالی با منابع مورد تحقيق، سازنده‌تر و ثمربخش‌تر است، مثلا اگر كسی در ديوان حافظ تحقيق كند مواردی چون قطعه‌های تاريخی عصر حافظ، كشف ديدگاه‌های اعتقادی حافظ، تشبيه‌ها و استعاره‌های شعری و ... مطرح است.

مدير كانون نويسندگان نماز استان قم ادامه داد: از شرايط يك محقق حوصله و صبر و تلاش، دقت هم در فهم و هم در نقل، علم و اطلاع نه صرفا فكر و ذوق و سليقه شخصی، ارتباط يافته‌ها با مطلوب‌ها و نيازها، برخورداری از زبان ساده و بيان رسا، دوری از تعصب و غرض‌ورزی و انتقادجويی، پرهيز از پيش‌داوری و تحميل عقيده است.

وی اظهار كرد: برای تحقيق در مسائل اسلامی دينی لازم است محقق آشنايی با زبان عربی، آگاهی كافی از معارف اسلامی، اطلاع از تاريخ اسلام، كتب تفسير و حديثی، آشنايی با منابع اسلامی و دينی شامل قرآن، نهج‌البلاغه، احاديث قدسی، نبوی و ائمه، كتب اربعه شيعه (كافی، تهذيب، استبصار، و من لايغره الفه) ادعيه اسلامی، صحيفه سجاديه، متن زيارتنامه‌های داده و كتب وسائل‌الشيعه، بحارالانوار، غرالحكم، ميزان الحكم و ... داشته باشد.

در پايان در مورد گزارش‌نويسی، مراحل تهيه گزارش، منابع مطالعه، مشاهده، مصاحبه، انديشه ويژگی‌های گزارش خوب يا ناقص مطالبی بيان شد كه مهمترين آن كافی بودن اطلاعات منظم، منسجم، پرهيز از تحريف و سليقه شخصی و امانتداری بود.

گروه خبرنگاران افتخاري / محمود لطفیان: كارگاه آموزشی روش خلاصه‌نويسی و تندخوانی 12 خردادماه با حضور اعضای كانون نويسندگان نماز و مؤسسه سيمای نيايش در قم برگزار شد.

در اين كارگاه آموزشی حجت‌الاسلام «محمود لطفيان سرگزی» با اشاره به فوائد و ضرورت خلاصه‌نويسی گفت: خلاصه‌نويسی نوعی حمايت نگارشی محسوب می‌شود و آشنايی با آن در كارهای قلمی و پژوهشی و گزارش‌نويسی مفيد و كارساز است.

وی تصريح كرد: خلاصه كردن متون مفصل و كتاب‌های عظيم ارزشمند يكی از گام‌های مثبتی است كه می‌تواند نسل كم حوصله امروز را با فرهنگ گذشته مرتبط كند از جمله مواردی كه نياز به چكيده‌نويسی دارد صورت‌جلسه‌ها، نقد آثار، مسابقه، جزوات امتحانی، گزارش و ... است، از جمله فوائد خلاصه‌نويسی بهره‌گيری از يادداشت‌های خلاصه در مراحل بعد، به وسيله مراجعه مجدد به آنها، تمرين برای كار قلمی و رشد نيروی نويسندگی انسانی، تقويت بيش و رشد فكری انسان در سايه اين گزينش و تلخيص، ايجاد انگيزه و كمك به در خاطر سپردن مطالب و از ياد نرفتن آنها و كمك تمركز فكر است.

كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان ادامه داد: در خلاصه‌نويسی بايد به كاهش حجم نوشته پرداخت بی‌آنكه هدف نويسنده و گوينده و پيام اصلی نوشته و سخن از بين برود و تفاوت آن با گلچين و يادداشت‌برداری اين است كه در خلاصه‌نويسی عنايت روی يك كتاب يا مقاله يا متن خاصی است شبيه عكس زيراكس از متن يا تصويری در مقياس كوچكتر نه آنكه از بوستانی گلی چيده شود.

مدير كانون نويسندگان نماز استان قم پس از شنيدن اظهارنظر سرگروه‌های كاری به جمع‌بندی مطالب مطرح شده پرداخت و تصريح كرد: مراحل مهم در امر خلاصه‌نويسی، مطالعه يا مرور اجمالی، پيش از اقدام به تلخيص، مشخص كردن ميزان و درصد تلخيص كه بايد انجام شود، مشخص كردن موارد مطالب اصلی و فرعی هنگام مطالعه، جذب مطالب غيرعمده و باقی گذاشتن نكات اصلی، حفظ امانت و اصالت در عبارات و محتوا است.

وی تصريح كرد: مثلا در مورادی كه يك داستان خلاصه شود بايد اسكلت و استخوان‌بندی اصلی را آورد و از ذكر جزئيات داستان چشم پوشيد. پس پرداختن به قهرمان‌های اصلی و فرازهای حساس و صحنه‌های عمده كافی است و نبايد به جزئيات پرداخت، مثلا شاهد مثال‌ها، عبارت پردازی‌های غير دخيل در مطلب اصلی، موارد تكرار مطلب، عبارات و جملات مترادف و هم مضمون و ... .

لطفيان با كمك سرگروه‌های يك نمونه كار عملی ديگر را بررسی و پس از نقد و اظهارنظرهای افراد ادامه داد: در خلاصه‌نويسی هدف و پيام اصلی نويسنده نبايد مورد تحريف با تغيير قرار گيرد و اين دو را نيز می‌طلبد؛ تعهد و مهارت، اگر تعهد نباشد يا نوشته ديگران گاهی مغرضانه تلخيص ‌شود چيزی از آب درمی‌آيد كه مغاير با مقصود صاحب سخن است. هم حفظ امانت بايد باشد و هم حفظ اصالت.

وی سپس به بحث روش تندخوانی اشاره كرد و ادامه داد: بايد راهی يافت تا در حداقل زمان به مطالعه حداكثر كتب و مقالات پرداخت و اين ضرورت، دانشی به نام تندخوانی و سريع‌خوانی را پديد می‌آورد. اگر نتوانيم انتقالات ذهنی خود را كنترل و فكر خويشتن را در كتاب مورد مطالعه متمركز كنيم در تندخوانی كمتر موفق می‌شويم. با تمرين و مهارت می‌توان به مهارت و سرعت دست يافت تا هم چشم از روی كلمات، سريع‌تر عبور كند و هم درك مطلب با سرعت انجام گيرد. اول كار مشكل است اما بعد آسان می‌شود، مهم عادت دادن چشم و ذهن به تيزبينی و تيزفهمی است.

لطفيان اظهار كرد: گاهی در صداوسيما در برنامه‌های تلويزيونی، مسابقه‌ای برگزار می‌شود كه حروف يك كلمه به سرعت نشان داده می‌شود يا تصويری ناقص، سريع از جلوی چشم به صورت مكرر رد می‌شود در همان لحظات بيننده بايد انتقال ذهنی يابد و كلمه يا تصوير را شناسايی كند، نگاه يك افسر راهنمايی به پلاك ماشين‌های متخلف و شناسايی سريع آنها هم در اثر همين تكرار و تمرين پديد می‌آيد، پيدا كردن يك كتاب از مخزن كتابخانه توسط كتابدار هم كه به سرعت انجام می‌شود نتيجه همين ممارست است. البته در كتاب‌های درسی و نوشته‌های علمی، استدلالی و تحقيقی كه نيازمند تأمل و هضم مطالب است اين شيوه دشوارتر است. آغاز تمرين از كتاب‌های داستانی، تاريخی و روزنامه‌ها و مجلات بهتر است. البته سريع خواندن با سرسری خواندن متفاوت است و مختصر خوانی از تندخوانی جداست.

وی در پايان گفت: در مطالعه بايد تنها از چشم كمك گرفت بايد نگاه از روی كلمه‌ها بلغزد در تندخوانی بايد نگاه را روی واژه‌های اصلی برد. البته در سريع‌خوانی هميشه يكی از آفات درك نكردن مطلب است كه بايد مواظب بود سرعت مطالعه سطح درك و فهم را پايين نياورد.