گروه خبرنگاران افتخاري / محمود لطفیان: كارگاه آموزشی روش خلاصه‌نويسی و تندخوانی 12 خردادماه با حضور اعضای كانون نويسندگان نماز و مؤسسه سيمای نيايش در قم برگزار شد.

در اين كارگاه آموزشی حجت‌الاسلام «محمود لطفيان سرگزی» با اشاره به فوائد و ضرورت خلاصه‌نويسی گفت: خلاصه‌نويسی نوعی حمايت نگارشی محسوب می‌شود و آشنايی با آن در كارهای قلمی و پژوهشی و گزارش‌نويسی مفيد و كارساز است.

وی تصريح كرد: خلاصه كردن متون مفصل و كتاب‌های عظيم ارزشمند يكی از گام‌های مثبتی است كه می‌تواند نسل كم حوصله امروز را با فرهنگ گذشته مرتبط كند از جمله مواردی كه نياز به چكيده‌نويسی دارد صورت‌جلسه‌ها، نقد آثار، مسابقه، جزوات امتحانی، گزارش و ... است، از جمله فوائد خلاصه‌نويسی بهره‌گيری از يادداشت‌های خلاصه در مراحل بعد، به وسيله مراجعه مجدد به آنها، تمرين برای كار قلمی و رشد نيروی نويسندگی انسانی، تقويت بيش و رشد فكری انسان در سايه اين گزينش و تلخيص، ايجاد انگيزه و كمك به در خاطر سپردن مطالب و از ياد نرفتن آنها و كمك تمركز فكر است.

كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان ادامه داد: در خلاصه‌نويسی بايد به كاهش حجم نوشته پرداخت بی‌آنكه هدف نويسنده و گوينده و پيام اصلی نوشته و سخن از بين برود و تفاوت آن با گلچين و يادداشت‌برداری اين است كه در خلاصه‌نويسی عنايت روی يك كتاب يا مقاله يا متن خاصی است شبيه عكس زيراكس از متن يا تصويری در مقياس كوچكتر نه آنكه از بوستانی گلی چيده شود.

مدير كانون نويسندگان نماز استان قم پس از شنيدن اظهارنظر سرگروه‌های كاری به جمع‌بندی مطالب مطرح شده پرداخت و تصريح كرد: مراحل مهم در امر خلاصه‌نويسی، مطالعه يا مرور اجمالی، پيش از اقدام به تلخيص، مشخص كردن ميزان و درصد تلخيص كه بايد انجام شود، مشخص كردن موارد مطالب اصلی و فرعی هنگام مطالعه، جذب مطالب غيرعمده و باقی گذاشتن نكات اصلی، حفظ امانت و اصالت در عبارات و محتوا است.

وی تصريح كرد: مثلا در مورادی كه يك داستان خلاصه شود بايد اسكلت و استخوان‌بندی اصلی را آورد و از ذكر جزئيات داستان چشم پوشيد. پس پرداختن به قهرمان‌های اصلی و فرازهای حساس و صحنه‌های عمده كافی است و نبايد به جزئيات پرداخت، مثلا شاهد مثال‌ها، عبارت پردازی‌های غير دخيل در مطلب اصلی، موارد تكرار مطلب، عبارات و جملات مترادف و هم مضمون و ... .

لطفيان با كمك سرگروه‌های يك نمونه كار عملی ديگر را بررسی و پس از نقد و اظهارنظرهای افراد ادامه داد: در خلاصه‌نويسی هدف و پيام اصلی نويسنده نبايد مورد تحريف با تغيير قرار گيرد و اين دو را نيز می‌طلبد؛ تعهد و مهارت، اگر تعهد نباشد يا نوشته ديگران گاهی مغرضانه تلخيص ‌شود چيزی از آب درمی‌آيد كه مغاير با مقصود صاحب سخن است. هم حفظ امانت بايد باشد و هم حفظ اصالت.

وی سپس به بحث روش تندخوانی اشاره كرد و ادامه داد: بايد راهی يافت تا در حداقل زمان به مطالعه حداكثر كتب و مقالات پرداخت و اين ضرورت، دانشی به نام تندخوانی و سريع‌خوانی را پديد می‌آورد. اگر نتوانيم انتقالات ذهنی خود را كنترل و فكر خويشتن را در كتاب مورد مطالعه متمركز كنيم در تندخوانی كمتر موفق می‌شويم. با تمرين و مهارت می‌توان به مهارت و سرعت دست يافت تا هم چشم از روی كلمات، سريع‌تر عبور كند و هم درك مطلب با سرعت انجام گيرد. اول كار مشكل است اما بعد آسان می‌شود، مهم عادت دادن چشم و ذهن به تيزبينی و تيزفهمی است.

لطفيان اظهار كرد: گاهی در صداوسيما در برنامه‌های تلويزيونی، مسابقه‌ای برگزار می‌شود كه حروف يك كلمه به سرعت نشان داده می‌شود يا تصويری ناقص، سريع از جلوی چشم به صورت مكرر رد می‌شود در همان لحظات بيننده بايد انتقال ذهنی يابد و كلمه يا تصوير را شناسايی كند، نگاه يك افسر راهنمايی به پلاك ماشين‌های متخلف و شناسايی سريع آنها هم در اثر همين تكرار و تمرين پديد می‌آيد، پيدا كردن يك كتاب از مخزن كتابخانه توسط كتابدار هم كه به سرعت انجام می‌شود نتيجه همين ممارست است. البته در كتاب‌های درسی و نوشته‌های علمی، استدلالی و تحقيقی كه نيازمند تأمل و هضم مطالب است اين شيوه دشوارتر است. آغاز تمرين از كتاب‌های داستانی، تاريخی و روزنامه‌ها و مجلات بهتر است. البته سريع خواندن با سرسری خواندن متفاوت است و مختصر خوانی از تندخوانی جداست.

وی در پايان گفت: در مطالعه بايد تنها از چشم كمك گرفت بايد نگاه از روی كلمه‌ها بلغزد در تندخوانی بايد نگاه را روی واژه‌های اصلی برد. البته در سريع‌خوانی هميشه يكی از آفات درك نكردن مطلب است كه بايد مواظب بود سرعت مطالعه سطح درك و فهم را پايين نياورد.